Boğazköy Kalesi

Sungurlu KaleTarihi Yapılar Ekim 2010

Boğazköy Kalesi, Çorum’un Sungurlu yöresiyle ilişkilendirilen, Hitit Devleti’nin başkenti Hattuşaş’ın merkezinde yer alan kale yerleşimidir. Anadolu’nun en eski ve en önemli arkeolojik alanlarından biri olan Hattuşaş, Hatti, Hitit, Frig, Galat, Roma ve Bizans gibi birbirini izleyen pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bu uzun yerleşim geçmişi, bölgede yürütülen kazılarda farklı dönemlere ait kalıntıların bir arada ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Tarihçe

Boğazköy’de (Hattuşaş) yapılan bilimsel çalışmaların ilki 1906-1916 yıllarında Hugo Winckler ve Theodor Makridi tarafından yürütülmüştür. Bu erken kazılar, Hitit uygarlığına ilişkin bilgilerin önemli ölçüde artmasını sağlamıştır. Ardından 1931-1939 yıllarında Alman Arkeoloji Enstitüsü adına Kurt Bittel kazı çalışmalarını üstlenmiştir. 1980’den sonra ise kazılar Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Alman Doğu İncelemeleri Kurumu adına Dr. Peter Neve tarafından sürdürülmüştür. Bu çalışmalar boyunca alanda Hatti, Hitit, Frig, Galat, Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılarla karşılaşılmıştır.

Mimari ve Yapı

Hitit Dönemine ait olan Büyük Kale (Kral Kalesi) M.Ö. XIII. yüzyıla tarihlendirilmiştir. Bu dönem Büyük Hitit Krallığı dönemine denk gelir ve söz konusu kale aynı zamanda Hattuşaş yerleşiminin çekirdeğini oluşturur. Kale, yaklaşık 140 x 250 m. ölçüsünde geniş bir alana yayılmıştır ve doğal kayalık yükseltinin sunduğu savunma avantajından yararlanacak şekilde konumlandırılmıştır.

Buradaki en önemli kalıntılar, Kral Sarayı ile iki katlı Arşiv yapısıdır. Bu bölgede 1936 yılından itibaren 4000’den fazla kitabe (çivi yazılı tablet) ele geçirilmiştir. Devlet yönetimine, diplomatik yazışmalara, dinî ve hukuki metinlere ışık tutan bu tabletler, Hitit tarihinin yazılı kaynaklarla aydınlatılmasında belirleyici bir rol oynamıştır. Hattuşaş yerleşimi, savunma amacıyla yaklaşık 6 km uzunluğunda bir surla çevrilmiştir; bu sur sistemi, kentin döneminin ileri kale mimarisini yansıtması bakımından dikkat çekicidir.

Konum ve Önemi

Hattuşaş, İç Anadolu’nun kuzeyinde, Çorum sınırları içinde yer alan ve bugün büyük bölümü açık hava müzesi niteliğinde korunan bir alandır. Sahip olduğu olağanüstü arkeolojik değer nedeniyle, bölgeden çıkarılan eserlerin önemli bir kısmı çevredeki müzelerde sergilenmektedir.

İlgili yerler

Aynı uygarlık ve dönemle bağlantılı diğer alanlar arasında Hattuşaş, Boğazköy Müzesi, Hitit kült merkezi Hüseyindede Eski Hitit Kült Merkezi ve Hitit dönemi yerleşmelerinden Şapinuva ile Alacahöyük sayılabilir. İlçenin genel tarihi için Sungurlu Tarihi yazısına da bakılabilir.

ℹ️ Bu yazı, özgün arşiv içeriğinin üzerine ek tarihsel bağlam ve düzenlemeyle zenginleştirilmiştir.