Eski Sıhhat Mektebi

Merkez MedreseTarihi Yapılar Ekim 2010

Çorum il merkezinde bulunan ve uzun yıllar Çorum Müzesi olarak kullanılan Eski Sıhhat Mektebi, kentin geç Osmanlı dönemine ait kamu yapılarının başında gelir. Sıhhat Mektebi (sağlık okulu) olarak Neo-Klasik üslupta tasarlanan binanın yapımına 1908 yılında başlanmış, inşaat 1914 yılında tamamlanmıştır. Bu dönem, Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarına denk gelir ve eğitim ile sağlık alanında devlet eliyle kurumlaşmanın yoğunlaştığı bir evreyi yansıtır.

Mimari

Yöresel sarı renkli kum taşından inşa edilen bina dikdörtgen planlıdır ve doğu-batı yönünde uzanmaktadır. Yapının dış cephe köşelerinde kat yüksekliklerini belirten bölümler ile pencere araları kum taşından, bunun dışında kalan duvarlar ise harçlı kırma taş örgülüdür. Bu işçilik, dönemin Neo-Klasik anlayışının düzenli cephe düzeni ve simetri arayışını yansıtır. Ayrıca yapının ön cephesine iki, arka cephesine de beş çıkma eklenmiştir. Bodrumu ile birlikte üç katlı olan yapı, hacimli kütlesiyle çevresindeki sivil mimari dokudan ayrılır.

Yerel sarı kum taşının kullanımı, Çorum’un geleneksel yapı malzemesi anlayışıyla da uyumludur; benzer taş işçiliğini kentin diğer tarihi yapılarında görmek mümkündür.

Kitabe

Yapı üzerindeki kitabede şu ifadeler yer almaktadır:

“l332 Kanunu Evvel l335 Sefer 21 Emraz-i Umumiye Hastahanesi Çorum Sancağının hakimiyetinden ahalisinin ve Evkaf-ı Hümayun Nezarete celilesinin izmar ve muavenetiyle inşa olunmuştur”

Kitabe metni, yapının inşasında hem yöre halkının hem de Evkaf-ı Hümayun Nezareti’nin katkı sağladığını ortaya koyar; bu durum binanın hem yerel hem de merkezi destekle hayata geçirildiğini göstermektedir.

Tarihçe ve Kullanım

İlk işlevinin ardından bina çok sayıda farklı eğitim kurumuna ev sahipliği yapmıştır. Yapı sırasıyla Ziraat Mektebi, Sanat Okulu, Ticaret Lisesi, Makine Meslek Yüksek Okulu ve Atatürk Lisesi olarak kullanılmış; böylece Cumhuriyet döneminde kentin eğitim hayatında önemli bir merkez işlevi görmüştür. Bu yönüyle yapı, İstiklal İlkokulu gibi merkezdeki diğer erken dönem eğitim yapılarıyla birlikte Çorum’un modern eğitim tarihinin somut tanıklarından biridir.

Bina 1986 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’ndan Kültür Bakanlığı’na devredilmiştir. 1998 yılında bir yangın geçiren yapı onarılmış ve bu tarihten sonra Çorum Müzesi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Müzenin daha sonra yeni binasına taşınmasıyla birlikte yapı, kentin kültürel mirasının korunmasındaki rolünü sürdürmüştür.

Konum ve İlgili Yerler

Yapı, Çorum il merkezinde yer alır ve kent merkezindeki tarihi ve kültürel rota içinde kolaylıkla görülebilir. Çevredeki diğer önemli noktalar arasında bölgenin arkeolojik buluntularının sergilendiği yeni Çorum Müzesi, kentin geleneksel konut mimarisini yansıtan Çorum Evleri ve geç Osmanlı kamu mimarisinin bir başka örneği olan Belediye Binası sayılabilir.

ℹ️ Bu yazı, özgün arşiv içeriğinin üzerine ek tarihsel bağlam ve düzenlemeyle zenginleştirilmiştir.