Kapılıkaya Anıtsal Kaya Mezarı

Osmancık Tarihi Yapılar Ekim 2010

Kapılıkaya Anıtsal Kaya Mezarı, Çorum-Osmancık karayolunun Kırkdilim mevkiinde, yolun sağ tarafında, derin vadilerin oluşturduğu engebeli bir arazi üzerinde yer alır. Doğal bir kaya kütlesine oyularak yapılmış olan mezar, çay seviyesinden yaklaşık 65 metre yükseklikte konumlanmakta ve çevredeki vadiye hâkim bir noktada bulunmaktadır.

Tarihçe

Mezar, Hellenistik Döneme (M.Ö. II. yüzyıl) tarihlenmektedir. Anadolu’nun büyük bölümünün Büyük İskender’in ardından kurulan krallıklar arasında paylaşıldığı bu dönemde, kayaya oyulmuş anıtsal mezar geleneği bölgede yaygın bir uygulamaydı. Kapılıkaya mezarının da İkezios adlı bir komutana ait olduğu kabul edilmektedir. Bu tür anıtsal mezarlar, dönemin ileri gelenleri ve yöneticileri için yüksek ve görünür kayalıklara işlenerek hem defin yeri hem de bir saygınlık simgesi olarak inşa edilirdi.

Mimari ve Konum

Yapı, adını da aldığı üzere kayanın üzerine oyulmuş kapı biçimli bir cephe düzenine sahiptir. Anıtsal kaya mezarları genellikle düz bir kaya yüzeyine işlenen mimari bir alınlık, sütun ya da kapı motifiyle bezenir ve içeride mezar odasını barındırır. Mezarın bulunduğu sarp ve yüksek konum, hem onu ulaşılması güç kılmış hem de çevredeki vadi manzarasına hâkim bir görünüm kazandırmıştır. Bu konum tercihi, Hellenistik dönem anıtsal mezarlarının uzaktan görülebilir, kalıcı anıtlar olarak tasarlanma anlayışıyla örtüşmektedir.

Ziyaret

Kapılıkaya Anıtsal Kaya Mezarı, Çorum ile Osmancık arasındaki karayolu üzerinden ulaşılabilir bir konumdadır. Engebeli arazi yapısı nedeniyle mezarın yakınına çıkış dikkat gerektirir. Bölge, hem arkeolojik değeri hem de doğal vadi peyzajıyla ziyaretçilerin ilgisini çeker.

Osmancık çevresinde gezilebilecek diğer tarihî yapılar arasında Osmancık Kalesi (Kandıber Kalesi) ve Koyun Baba Köprüsü bulunmaktadır. İlçenin genel tarihsel arka planı için Osmancık Tarihi yazısı incelenebilir. Benzer bir yapı türü olarak ise İskilip Kaya Mezarı ilgi çekicidir.