Hacıhamza Kalesi ve Hanı
Hacıhamza Kalesi, Kargı ilçesine bağlı Hacıhamza Beldesi’nin ilk yerleşim çekirdeğini oluşturan, içinde bir külliye barındıran Osmanlı dönemi kalesidir. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Portalı’ndaki kültür envanteri kaydında ayrıntılı biçimde tanımlanmıştır.
Tarihçe
Kale, ikizkenar yamuğa benzer bir plana sahiptir. Şeriye sicil kayıtlarında, Sultan III. Ahmet döneminde Hicrî 1136 (Miladi 1723) yılında yaptırıldığı belirtilir. Bu Osmanlı kalesi, 1940’lı yıllara kadar kasaba halkını içinde barındırmıştır. Yapı, 14 Nisan 1978 tarihinde A-1058 kayıt numarasıyla tescillenmiştir.
Hacıhamza, tarihî Osmancık-Kastamonu güzergâhı üzerindeki konumuyla, Kargı’nın diğer tarihi yapı topluluğu olan ve ilçe merkezinde bulunan Sinan Paşa Külliyesi’nden farklı, ayrı bir yerleşim ve yapı grubudur; ikisi arasında doğrudan bir bağlantı kaynaklarda geçmez. Kargı’nın genel tarihçesini veren kaynaklarda ilçeye bağlı beldeler arasında sayılan Hacıhamza, hem kendi kale-külliyesiyle hem de Kızılırmak Vadisi üzerindeki konumuyla, Kargı’nın Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde önemli bir geçiş ve konaklama hattı olduğunu gösteren örneklerden biridir.
Mimari
Kalenin içinde cami, medrese, han ve hamamdan oluşan bir külliye yer alır. Kale duvarları moloz taştan örülmüş, taş aralarında harç kullanılmıştır. Kalenin özgün kapılarından günümüze yalnızca kuzeydeki kapı ulaşabilmiştir; halk arasında “Küçük Kapı” olarak bilinen bu kapının boyutları, öncelikle insan geçişi için tasarlandığını düşündürmektedir. Doğu kapısı ise yıkılmış, yerine zamanla evler inşa edilmiştir. Kale, yer yer yıkılmış ve üzerine evler yapılmış olmasına rağmen, bütün olarak varlığını günümüze kadar koruyabilmiştir.
Konum ve İlgili Yerler
Hacıhamza Kalesi ve Hanı, Kargı ilçesinin tarihî dokusunu tamamlayan önemli bir duraktır. İlçenin genel tarihi ve diğer tarihi yapıları için Kargı Tarihi sayfasına, aynı ilçedeki Osmanlı dönemi yapı topluluğu için Sinan Paşa Külliyesi ile Sinan Paşa Hanı sayfalarına bakılabilir. Kargı’nın dinî mimarisi hakkında bilgi için Mihri Hatun Camisi ve Oğuz Köyü Camisi de incelenebilir.