Çorum'un Coğrafi İşaretli Ürünleri
Çorum, gastronomi ve yöresel ürün mirasını koruma konusunda Türkiye’nin önde gelen illerinden biri. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde tescillenen ürün sayısı, özellikle Alaca Belediyesi’nin 2023-2024’te art arda aldığı sekiz tescil ve Çorum Belediyesi’nin simit, su böreği tescilleriyle hızla arttı. Basında ilin coğrafi işaretli ürün sayısının Çorum simidinin tesciliyle 31’e ulaştığı aktarılıyor (İhlas Haber Ajansı, Mart 2026); ancak Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün resmî listesi ile TürkPatent’in Coğrafi İşaretler Portalı üzerinden tek tek doğrulanabilen tescil sayısı aşağıda 26’dır — aradaki farkın, il müdürlüğü sayfasının bazı yeni tescilleri (ör. Çorum Su Böreği, Çorum Şekerlemesi) henüz “başvuru” başlığı altında göstermesinden kaynaklanabileceği görülüyor. Bu sayfa her iki kaynağı da temel alır ve tescil no/tarihini TürkPatent’in kendi sicil sayfalarından teyit eder.
Tescilli Ürünler
| Ürün | Tescil No | Tescil Tarihi | Tür | Başvuran |
|---|---|---|---|---|
| Çorum Leblebisi | 42 | 10.12.2002 | Mahreç İşareti | Çorum Ticaret Borsası |
| İskilip Dolması | 130 | 19.04.2010 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| İskilip Turşusu | 131 | 19.04.2010 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| Oğuzlar Cevizi | 493 | 13.03.2020 | Menşe Adı | Oğuzlar Ceviz Üreticileri Tarımsal Birliği |
| Kargı Tulum Peyniri | 933 | 26.10.2021 | Menşe Adı | Kargı Belediyesi |
| İskilip Ramazan Keşkeği | 902 | 23.09.2021 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| Çorum Kuru Mantısı | 980 | 22.12.2021 | Mahreç İşareti | Çorum Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği |
| Alaca Mor Soğanı / Alaca Moru | 1289 | 14.12.2022 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| İskilip Tokmaklı Kağnı | 1432 | 03.08.2023 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| İskilip Sirke Salatası | 1462 | 05.09.2023 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| İskilip Çileği | 1481 | 06.10.2023 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| Alaca Yarma Aşı | 1502 | 22.11.2023 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| Alaca Yanıç Böreği | 1503 | 22.11.2023 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| Alaca Borana Yemeği | 1530 | 01.02.2024 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| Alaca Cızlağı | 1531 | 01.02.2024 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| Alaca Camili Kilimi | 1578 | 19.04.2024 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| Çorum Yırtma Yemeği | 1616 | 17.07.2024 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| Alaca Çılbır Yemeği | 1624 | 05.08.2024 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| Alaca Hingali | 1625 | 06.08.2024 | Mahreç İşareti | Alaca Belediyesi |
| Kışlacık Pırasası | 1648 | 10.10.2024 | Mahreç İşareti | Mecitözü İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü |
| Osmancık Kaypak Yemeği | 1718 | 07.04.2025 | Mahreç İşareti | Osmancık Kaymakamlığı |
| İskilip Baklavası (Gül Baklavası) | 1764 | 28.08.2025 | Mahreç İşareti | İskilip Belediyesi |
| Çorum Baklavası (has baklava, gül burma, sıkma baklava) | 1791 | 19.11.2025 | Mahreç İşareti | Çorum Belediyesi |
| Çorum Şekerlemesi | 1809 | 24.12.2025 | Mahreç İşareti | Gökçe Uysal (şahıs) |
| Çorum Su Böreği | 1821 | 11.02.2026 | Mahreç İşareti | Çorum Belediyesi |
| Çorum Simidi | 1829 | 17.03.2026 | Mahreç İşareti | Çorum Belediyesi |
Bu ürünlerden birçoğu sitemizin yemek sayfalarında ayrıntılı işlenmiştir: Çorum leblebisi, İskilip dolması, İskilip turşusu, İskilip Ramazan keşkeği, kuru mantı, Kargı tulum peyniri, Oğuzlar cevizi, Alaca mor soğanı, Alaca yarma aşı, Alaca yanıç böreği, İskilip sirke salatası, İskilip çileği, Alaca boranisi, Alaca cızlağı, Alaca çılbır yemeği, Alaca hingali, Kışlacık pırasası, İskilip baklavası, Çorum şekerlemesi, Çorum su böreği, Çorum yırtma yemeği, Çorum simidi ve Çorum tandır ekmeği. Alaca Camili Kilimi bir dokuma, İskilip Tokmaklı Kağnı ise ahşap bir el sanatı ürünü olduğu için yemek sayfalarımızda değil, ilçe ve el sanatları içeriklerinde işlenir (İskilip Tokmaklı Kağnısı).
Başvuru Aşamasındaki Ürünler
TürkPatent’in resmî bültenlerinde yayımlanmış ancak henüz tescil aşamasına ulaşmamış başvurular arasında öne çıkanlar:
- Alaca Belediyesi’nin 2023 başvuru dönemindeki serisi: Alaca Gagala Ekmeği, Alaca Güveci, Alaca Ketesi, Alaca Keşkeği, Alaca Mercimekli Bulgur Pilavı, Alaca Mercimekli Kesme Aşı, Alaca Metezi, Alaca Mıklama Yemeği, Alaca Ovmaç Yemeği, Alaca Pancarlı Pide, Alaca Pidesi, Alaca Sarığı Burma/Sini Bağlama Tatlısı, Alaca Sini Mantısı, Alaca Sini Sarma/Bağlama Böreği, Alaca Sulu Kızartma, Alaca Sütlü Aşı, Alaca Sütlü Un Helvası, Alaca Sıkma Baklava/Alaca Kocakarı Gerdanı Tatlısı, Alaca Tirit Yemeği. Bu lezzetlerin tanıtımı için bkz. Alaca Mutfağı: Coğrafi İşaret Başvurusundaki Lezzetler.
- Osmancık (Osmancık Kaymakamlığı/Belediyesi): Osmancık Beyaz Altın/Osmancık Pırlanta Pirinci, Osmancık Kapari Turşusu, Osmancık Malak Tatlısı, Osmancık Pidesi/Osmancık Pancarlı Pide, Osmancık Pirinci (Menşe Adı), Osmancık Pirinç Pilavı, Osmancık Yaprak İçi Yemeği, Osmancık Yırtmaç Yemeği.
- Diğer ilçeler: Baharatlı Bayat Dolması (Bayat Belediyesi), Dodurga Kapari Turşusu (Menşe Adı, Dodurga Belediyesi), Kargı Kirli Saç Kebabı ve Kargı Sırık Kebabı (Kargı Belediyesi), Laçin Kızılca Armudu (Menşe Adı, Laçin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü).
Başvuru Hazırlığı Aşamasında Olanlar
Henüz resmî başvuruya dönüşmemiş, dosya hazırlığı sürdürülen ürünler: Çorum Tandır Kebabı, Çorum Semaveri (Çorum Belediyesi), İskilip Yırtma Aşı, İskilip Un Helvası (İskilip Belediyesi), Soğan Gallesi (Çorum Ticaret ve Sanayi Odası).
Bu Tesciller Neden Önemli?
Coğrafi işaret (mahreç işareti/menşe adı); bir ürünün belirli bir coğrafyaya özgü nitelik, üretim yöntemi ve kökenini belgeler. Tescil; taklide karşı koruma, üreticiye ekonomik değer ve şehre gastronomi markası kazandırır. Alaca ilçesinin tek başına sekiz tescile ulaşması, küçük bir ilçenin mutfak mirasının resmî olarak nasıl belgelenip koruma altına alınabileceğinin çarpıcı bir örneğidir.