Çorum Rehberi
Ana sayfa ›İlçeler ›Merkez

İnayetullah Camii

MerkezTarihî YapılarTarihi YapılarCami

İnayetullah Camii, Çorum merkezde Karakeçili Mahallesi’nde, Karakeçili Sokak üzerinde bulunan bir mahalle camisidir. Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 2020 tarihli tescil kararına göre 523 ada 1 parseldedir ve mülkiyeti İnayetullah Vakfı’na aittir. Tokat Vakıflar Bölge Müdürlüğü koordinasyonundaki restorasyonun sözleşmesi Eylül 2026’da imzalanmış ve yer teslimi yapılmıştır.

Yapım tarihi ve vakfı

Serap Sevgi ile Mesut Yılmaz’ın 2026’da yayımlanan makalesine göre camide inşa kitabesi ya da vakfiye bulunmaz. Yapım tarihi kaynaklarda farklı verilir. Mihrabın üstündeki vitraylı pencerede H. 1318 / M. 1900 tarihi bulunur; 1973 Çorum İl Yıllığı da caminin 1900’de yapıldığını kaydeder. Camideki Türkçe yazıyı Sevgi ve Yılmaz “İnayetullah Camii, Y. Tarihi 1902” olarak okur (Kültür Envanteri de bu levhaya dayanarak 1902’yi verir); Zeynep Tanrıverdi ile Rabia Sena Keçelioğlu’nun 2024 tarihli çalışması ise aynı yazıyı “İnayetullah Cami Y. Tarihi 1903” olarak aktarır ve 2026 restorasyon haberleri de 1903’ü verir. Tanrıverdi ve Keçelioğlu’nun karşılaştırma bölümünde cami 18. yüzyıla tarihlenir. Sevgi ve Yılmaz ise benzer Çorum camileriyle karşılaştırmaya dayanarak yapının 1902’den önce inşa edilmiş olabileceğini önerir.

İl Yıllığı caminin halk tarafından yaptırıldığını yazar; mimarı bilinmez. Restorasyon haberleri de yapıyı Osmanlı döneminin sonlarında mahalle halkının imece usulüyle yaptırdığı, sonradan mescitten camiye dönüştürülen bir yapı olarak tanıtır. Makaleye göre İnayetullah Vakfı 1926’da Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne kaydedilmiştir; aktarılan kayıtlardan birinde cami Hacı Nasrullah Mahallesi’nde gösterilir ve camide görev yapan imamlar için bir vakıf kurulduğu anlaşılır.

Mimari

Sevgi ve Yılmaz yapıyı, Çorum’da en yaygın tip olarak tanımladıkları boyuna dikdörtgen planlı, tek sahınlı ve ahşap tavanlı camiler arasında ele alır. Kareye yakın dikdörtgen planlı harimin kuzeyinde ahşap direklere oturan iki katlı bir mahfil bölümü vardır: altta müezzin mahfili, üstte orta kısmı harime doğru kavisli bir çıkıntı yapan kadınlar mahfili. Duvarlar taş temel üzerinde ahşap hatıllı kerpiçtir; mahfil bölümünün doğu ve kuzey cepheleri hımış tekniğiyle yapılmıştır. Önce sıvanıp badanalanan duvarlar sonradan çimento esaslı sıva ve boyayla kaplanmıştır. Ahşap kırma çatı, makalenin yazıldığı sırada Marsilya tipi kiremitle örtülüdür.

Alt sırada düz atkılı dikdörtgen, üst sırada sivri kemerli pencereler bulunur. Sevgi ve Yılmaz üst pencerelerde turuncu, yeşil, sarı ve bordo geometrik motifli vitraylar bulunduğunu yazar; Tanrıverdi ve Keçelioğlu’na göre üst pencereler dıştan alçı şebekelidir ve vitraylar güney cephededir. Dikdörtgen ahşap çerçeveli mihrap, yarım daire kesitli bir niş ve çeyrek küre kavsaradan oluşur. Mihrabın batısındaki beş basamaklı ahşap minber, Tanrıverdi ve Keçelioğlu’na göre 20. yüzyıl başında yapılmıştır. Çıtakâri tekniğindeki ahşap tavan kare ve dikdörtgen bölümlere ayrılmış, köşelerine yelpaze motifleri yerleştirilmiştir. Duvarlar 1,25 m yüksekliğe kadar ahşap lambriyle kaplıdır.

Mahfil bölümünün kuzeydoğusundaki ahşap minare yaklaşık 21 metre yüksekliğindedir; basamakları demir lamalarla güçlendirilmiştir ve minareye mahfil katından çıkılır. Çokgen gövdeli, tek şerefeli minarenin şerefe korkuluğu ajurlu kare motiflerle bezelidir; külahın tepesinde beş topuzlu bir alem bulunur. Makale yapıyı plan ve yapım tekniği bakımından Çorum’daki Abdülbaki Paşa, Çakır, Kellegöz ve Kunduzhan camileriyle karşılaştırır; dikdörtgen planlı camilere örnek olarak Mecitözü’ndeki Alören Köyü Külliyesi camisini de anar. Kent merkezindeki tescilli ahşap camilerin toplu tanıtımı için bkz. Çorum Merkez’in Tescilli Ahşap Camileri.

Geçirdiği değişiklikler

Sevgi ve Yılmaz, yapıdaki izlerden ve Abdülkadir Dündar’ın 2002 öncesine ait fotoğraflarından hareketle dört evre tanımlar:

  • İlk yapı: Harimin kuzeyinde ahşap direklere oturan açık bir son cemaat yeri bulunduğunu önerirler.
  • 1902 sonrası, tarihi belirlenemeyen bir onarım: Son cemaat yeri kapatılıp mahfil bu yöne genişletilmiş, ahşap minare son cemaat yerinin doğu duvarına eklenmiş, mahfil merdiveni batıya alınmıştır. Yazarlar mescitten camiye dönüşümü bu tür onarımlarla ilişkilendirir.
  • 2003 öncesi: Kuzey girişin önüne camlı bir bölüm, avluya tuvalet eklenmiş; avluya 1963’te sekizgen ahşap bir şadırvan yapılmıştır.
  • 2003 onarımı: Sözlü kaynaklara göre esnafın yaptırdığı onarımda kuzey cepheyi tümüyle kapatan, kadınlar bölümünü ve tuvaletleri içeren bir ek yapılmış, şadırvan avlunun batısına taşınmış, batı cepheye ayakkabılık eklenmiştir.

Makale, kuzey girişi kapatan özgün olmayan eklerin kaldırılmasını, cephelerdeki sonradan sürülmüş sıva ve boyanın özgün dokuya zarar vermeden temizlenmesini, ikinci evreye ait müdahalelerin ise korunmasını önerir.

Tescil ve restorasyon

Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Tokat Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün 13 Aralık 2019 tarihli yazısı üzerine yapılan inceleme sonunda 4 Haziran 2020 tarih ve 50 sayılı kararla camiyi “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescil etmiş ve koruma grubunu I olarak belirlemiştir. Kararla 523 ada 1 parsel ile 141 ada 57 parsel koruma alanı olarak belirlenmiş, her türlü fiziki müdahale izne bağlanmıştır.

Çorum Hakimiyet’e göre caminin Han Camisi ile birlikte restorasyonu Ağustos 2024’te Vali Zülkif Dağlı ve Belediye Başkanı Halil İbrahim Aşgın’ın Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu ile görüşmesinde kararlaştırılmıştır. Tokat Vakıflar Müdürü Sabahattin Erdoğan, Ocak 2026’da yatırım programı kapsamında İnayetullah ve Han camileri ile Osmancık’taki İmaret Camii’nin restore edileceğini açıklamıştır. “Çorum-Merkez İnayetullah Camii 2026-2027 Yılları Restorasyonu İşi”nin sözleşmesi 23 Eylül 2026’da imzalanmıştır; 420 günlük işin 17 Kasım 2027’de bitirilmesi planlanmaktadır.

Haberlere göre restorasyonda sonradan eklenen bölümler temizlenerek caminin özgün mimarisi ortaya çıkarılacak, iç ve dış sıvalar raspa edilecek, çürüyen ahşap elemanlar değiştirilecek, ahşap yüzeylerle mihrap ve minberdeki yağlı boyalar temizlenecektir. Çatı alaturka kiremitle örtülecek, ahşap doğramalar ve zemin döşemesi yenilenecek, ahşap minare sökülüp projedeki ayrıntılara uygun olarak yeniden yapılacak; elektrik tesisatı yenilenip doğalgazlı, sulu alttan ısıtma sistemi kurulacaktır.

Kaynaklar

Yapay zekâ ile

Çorum'u sorarak keşfedin

Tüm araçlar ve kurulum

Soru sorarak arayın

“Hititlerin başkenti neresiydi?” gibi bir cümle yazın; anlamca en yakın sayfalar gelsin.

Aramayı aç ⌘K

Asistanınıza bağlayın

MCP sunucusuyla Claude, ChatGPT, Cursor ve VS Code sitede arama yapıp kaynak göstererek yanıt verir.

Kurulum adımları

llms.txt

Yapay zekâ modelleri için hazırlanmış site haritası ve tüm içerik özetleri tek dosyada.

Dosyaları gör

Uygulama olarak yükleyin

Ana ekrana ekleyin; gezdiğiniz sayfalar ören yerinde çekim olmasa da açılır.

Nasıl yüklenir?

Bir yer, yemek ya da konu yazın; ya da “Hititlerin başkenti neresiydi?” gibi bir soru sorun.