Akkaya Höyük
Akkaya Höyük, Bayat ilçe merkezinin yaklaşık 7 kilometre güneyinde, Yerliköy köyü Akkaya Mevkii’nde yer alan bir arkeolojik sit alanıdır. Höyük, İskilip-Çankırı yolunun kuzeyinde, ilçe yol ayrımının batısında konumlanır.
Konum ve Coğrafi Yapı
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kültür envanteri kaydına göre höyük, kuzey-güney yönünde akan Bayat Çayı ile çevrilidir. Kuzeyden güneye doğru daralan üçgenimsi bir yükseltinin güney ucunda yükselir; batı ve güney yönleri dik yamaçlarla, kuzeyi ise daha az eğimli bir arazi ile sınırlıdır. Bu konum, höyüğü çevresindeki tarım arazilerinden belirgin biçimde ayıran doğal bir savunma avantajı da sağlamaktadır.
Arkeolojik Bulgular
Höyük yüzeyinde toplanan seramik parçaları üzerinden yapılan değerlendirmeler, alanda Hitit ve Roma dönemlerine ait yerleşim izlerinin bulunduğunu ortaya koymuştur. Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün resmî kaynağı da Akkaya Höyük’ü “Hitit ve Roma Dönemine ait arkeolojik sit alanı” olarak tanımlamaktadır. Alanda bugüne kadar kapsamlı bir kazı yürütülüp yürütülmediğine dair kamuya açık bir bilgiye rastlanmamıştır; mevcut değerlendirmeler yüzey buluntularına dayanmaktadır.
Tescil Durumu
Akkaya Höyük, 16 Nisan 1987 tarih ve 3038 sayılı kurul kararıyla arkeolojik sit alanı olarak tescillenmiştir. Bu tescil, alanın kültür varlığı statüsünde koruma altına alındığı anlamına gelir.
Bayat’ın Diğer Arkeolojik Alanlarıyla İlişkisi
Akkaya Höyük, Bayat’taki tek arkeolojik alan değildir. İlçenin Derekutuğun köyü çevresinde, Eski Tunç Çağı’na tarihlenen bir bakır madenciliği alanı olan Derekutuğun Maden Galerisi 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescillidir. Kunduzlu beldesine giden karayolu üzerindeki kireç taşı kayalıklarda da Roma dönemine tarihlenen iki kaya mezarı bulunmaktadır. Bu alanlar birlikte değerlendirildiğinde, Bayat topraklarının Eski Tunç Çağı’ndan Roma dönemine uzanan bir yerleşim geçmişine sahip olduğu görülmektedir.
Ziyaret
Akkaya Höyük için düzenlenmiş bir ziyaretçi altyapısı ya da işaretlenmiş bir gezi güzergâhı bulunmamaktadır; alan öncelikle arkeolojik koruma kapsamında değerlendirilmektedir. İlçenin genel tarihi ve diğer görülecek yerleri için Bayat Tarihi yazısına bakılabilir.