Eskiyapar Höyüğü
Eskiyapar Höyüğü, Alaca-Sungurlu karayolu üzerinde, Alaca ilçe merkezine yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta yer alır. Höyükte yapılan kazılarda İlk Tunç Çağı’ndan Bizans dönemine değin kesintisiz bir yerleşim tespit edilmiştir.
Kazı Tarihçesi
Höyük, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi tarafından 1968 yılından beri kazılmaktadır; çalışmalar 2010’da yeniden başlatılarak günümüzde de sürdürülmektedir. Kalkolitik döneme ait ilk yerleşmenin üzerinde İlk Tunç, Eski Hitit ve Frig dönemlerine ait önemli malzeme veren tabakalar bulunmuştur.
Alacahöyük ile Bağlantı
Eskiyapar’ın İlk Tunç Çağı katmanından çıkarılan altın, gümüş ve elektron süs eşyaları, dönemdeş Troya II hazineleri ve Alacahöyük kral mezarları buluntularıyla yakın benzerlik göstermektedir. Eski Tunç III. kattan gelen zengin bir hazine, bugün Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmektedir; altın küpelerdeki spiral motifler, Schliemann’ın Troya kazılarında bulduğu spiral motifli küpelerle eşleşmekte ve bu benzerlik, yörenin dönemin Troya ile ilişkisine dair en açık kanıtlardan biri olarak değerlendirilmektedir.
Eski Hitit Dönemi Katmanı
Eskiyapar’da açığa çıkarılan çanak çömlek, ev ve sokak kalıntıları Eski Hitit Krallığı dönemine tarihlenmektedir ve höyüğün, Alacahöyük’ün kral mezarlarıyla malzeme bakımından yakından ilişkili bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Kalkolitik döneme ait ilk yerleşmenin üzerine kurulan bu kesintisiz iskân dizisi, Çorum ovasının Milattan Önce III. binyıldan Bizans dönemine kadar aralıksız yerleşim gördüğünü kanıtlayan az sayıdaki höyükten biri olması bakımından da önemlidir.
Devam Eden Kazı
Alaca Kaymakamlığı’nın “İlçemizdeki Höyükler ve Ören Yerleri” başlığı altında tanıttığı alanlardan biri olan Eskiyapar, hâlâ aktif bir kazı alanıdır; çalışmalar her yıl yeni malzeme vermeye devam etmektedir. Höyük şu an için düzenli bir ziyaretçi altyapısına sahip değildir, ancak Alacahöyük ören yeri ve müzesini ziyaret edenler için ilçenin arkeolojik derinliğini gösteren önemli bir referans noktasıdır.
Ziyaret
Eskiyapar Höyüğü, bölgenin Hitit öncesi ve Hitit dönemi arkeolojik zenginliğini tamamlayan alanlardan biridir. İlçenin genel tarihi için Alaca Tarihi, aynı yol üzerindeki komşu ören yeri için Pazarlı Höyük yazılarına bakılabilir.