Sungurlu Tarihi
Sungurlu, Çorum’un batısında yer alan ve İç Anadolu ile Karadeniz arasındaki geçiş kuşağında bulunan köklü bir yerleşim merkezidir. İlçe toprakları, Orta Anadolu’nun en eski yerleşim coğrafyalarından biri olan Çorum havzasının batı ucunda yer alır ve binlerce yıllık bir tarihsel sürekliliği yansıtır.
Tarihçe
İlçede ilk yerleşmeler Kalkolitik (taş) dönemde (M.Ö. 5000 dolaylarında) ortaya çıkmış, daha sonraki çağlarda bölge sırasıyla Hititler, Frigler, Galatlar ve Roma İmparatorluğu’nun egemenliğinde kalmıştır. Bu açıdan Sungurlu çevresi, Anadolu’nun ilk merkezî devletini kuran Hitit uygarlığının çekirdek coğrafyasının bir parçasıdır; nitekim ilçe sınırları içinde, erken Hitit dönemine ait bir kült merkezi olan Hüseyindede Eski Hitit Kült Merkezi ile Hitit başkenti Hattuşa’nın kalıntılarını barındıran Boğazköy Kalesi bu mirasın önemli izleridir.
Osmanlı döneminde idari düzenlemeler içinde yer alan ilçe, 1864 yılında Yozgat sancağına bağlanmış, ilçe merkezi 1866 yılında belediye teşkilatına kavuşmuştur. Cumhuriyet döneminde, 1924 yılında Çorum’a bağlanarak bugünkü idari konumunu kazanmıştır. Mehmet Çanlı’nın salname incelemesi ise Sungurlu’nun, Çorum 1894’te yeniden sancak hâline getirildiğinde Çorum Sancağı’na bağlandığını kaydeder (Osmanlı Vilayet Salnamelerinde Çorum (1869-1908), Çorum 2013, s. 17-18); ayrıntılar için Salnamelere Göre Çorum’un Kazaları sayfasına bakılabilir.
İlçenin adının kökenine dair, Sungurlu Kaymakamlığı’nın tarihçe sayfasında temkinli bir dille aktarılan bir rivayet bulunmaktadır: ilçenin adını “Sunguroğlu Mehmet Bey” adlı bir şahsiyetten aldığı söylenmektedir. Kaynağın kendisi de bu bilgiyi kesin bir belgeye değil rivayete dayandırdığını belirtmektedir.
Coğrafi Yapısı
İlçenin yüzölçümü 2.557 km², rakımı 780 metre, Çorum’a uzaklığı 72 km’dir. İlçede karasal iklim hüküm sürer; yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yıllık yağış miktarı 438,1 mm’dir. Bu iklim ve topografya, ilçe ekonomisinde tahıl tarımının ağırlık kazanmasında belirleyici olmuştur.
İdari Yapısı ve Nüfus Durumu
İlçenin 2000 Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre nüfusu, merkezde 35.397, kasaba ve köylerde 45.443 olmak üzere toplam 80.840’tır. TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2025 verilerine göre ilçenin toplam nüfusu 49.079 kişidir. İlçeye bağlı altı belde (Arifegazili, Demirşeyh, Kaledere, Tuğlu, Yörüklü, Kavşut), 101 köy ve altı mezra bulunmaktadır.
Ekonomik ve Sosyal Durumu
İlçenin Karadeniz Bölgesi’ni İç Anadolu, Akdeniz ve Ege bölgeleriyle bağlayan yol üzerinde bulunması, ticari canlılığın oluşmasını sağlamıştır. İlçe ekonomisi tarım, hayvancılık ve ticarete dayanmaktadır. Tarım alanı 134.654 hektar olup, bunun 11.548 hektarında sulu tarım yapılmaktadır. Belli başlı tarımsal ürünler buğday, arpa, yulaf, mercimek, nohut, kuru fasulye, şeker pancarı, ayçiçeği, ıspanak, karpuz, kavun, beyaz lahana ve kuru soğandır. İlçede büyükbaş hayvan sayısı 16.866, küçükbaş hayvan sayısı 19.470’tir.
İlçe merkezinde içme suyu bugün için yeterli olmakla birlikte Kapılıkaya Barajı’ndan içme suyu getirme çalışmaları devam etmektedir. Köylerde içme suyu yetersizdir. Merkezde mevcut kanalizasyon yetersiz olup inşaatı sürmektedir. 268 km’si asfalt olmak üzere toplam yol uzunluğu 723 km’dir.
Eğitim, Kültür ve Sağlık Durumu
İlçede bir YİBO, altı lise, 64 birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulu, bir anaokulu ve merkezde 15, köylerde 14 olmak üzere toplam 93 ilköğretim okulunda eğitim öğretime devam edilmektedir. Bu okullarda toplam 15.226 öğrenci okumaktadır. İlçe merkezinde 1.500 kişilik tribüne sahip kapalı spor salonu ile 300 kişilik tribüne sahip futbol sahası bulunmaktadır.
İlçe merkezinde 100 yataklı Devlet Hastanesi; merkezde üç adet, Arifegazili, Demirşeyh, Kaledere, Kavşut, Yörüklü ve Tuğlu beldeleri ile Akpınar, Alembeyli, Aşağı Fındıklı, Büyük İncesu ve Salman köylerinde birer adet olmak üzere toplam 14 sağlık ocağı bulunmaktadır.
İlgili Yerler
Sungurlu, tarihî ve kültürel mirası bakımından zengin bir ilçedir. İlçe sınırları içindeki başlıca yapılar arasında Sungurlu Saat Kulesi, Ulu Cami (Sungurlu) ve tasavvuf geleneğini yansıtan Garib Baba Dergahı sayılabilir. Çorum’un diğer ilçelerinin tarihiyle birlikte değerlendirildiğinde, komşu ilçe Boğazkale Tarihi Hitit dönemi mirasının izlerini takip etmek isteyenler için bütünleyici bir bağlam sunar.
Sık sorulan sorular
Sungurlu nüfusu kaç?
TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Sungurlu ilçesinin toplam nüfusu 49.079 kişidir.
Sungurlu nereye bağlı, nerenin ilçesi?
Sungurlu, Çorum iline bağlı bir ilçedir.
Sungurlu Çorum'a kaç km?
Sungurlu ilçe merkezi, Çorum il merkezine yaklaşık 72 km uzaklıktadır.
Sungurlu rakımı kaç metre?
Sungurlu ilçesinin rakımı yaklaşık 780 metredir. Yüzölçümü 2.557 km²'dir.
ℹ️ Bu yazı, özgün arşiv içeriğinin üzerine ek tarihsel bağlam ve düzenlemeyle zenginleştirilmiştir.