Uğurludağ Tarihi
Uğurludağ, Çorum iline bağlı küçük ilçelerden biri olup, İç Anadolu Bölgesi’nin kuzey kesiminde yer alır. Adını, yerleşimin arkasında yükselen Urlu Dağı’ndan almıştır. İlçe, tarım ve hayvancılığa dayalı geçim yapısıyla bölgenin kırsal karakterini yansıtan tipik bir Anadolu yerleşmesidir.
Tarihçe
İlçenin bilinen ilk ismi Kızılören’dir. Yörenin idari geçmişi yakın döneme uzanır: 1929 yılında nahiye statüsüne kavuşmuş ve İskilip İlçesi’ne bağlanmıştır. 1954 yılında, yerleşimin arkasında yükselen Urlu Dağı’na izafeten bugünkü Uğurludağ adını almıştır. 1969 yılında belediye teşkilatı kurulmuş, 1987 yılında ise ilçe statüsüne yükseltilerek doğrudan Çorum iline bağlanmıştır.
Çorum ve çevresi, tarih boyunca İç Anadolu’nun önemli bir geçiş ve yerleşim sahası olmuştur. Bölge, Hatti ve Hitit dönemlerinden başlayarak çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış; Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de Anadolu’nun iç kesimlerindeki yerleşim ağının bir parçası olmuştur. Uğurludağ da bu geniş tarihsel coğrafyanın kuzey kesiminde, kırsal bir yerleşim olarak varlığını sürdürmüştür. İlçeye bağlı Resuloğlu köyü sınırlarında yürütülen arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan, Eski Tunç Çağı’na tarihlenen zengin bir mezarlık alanı, Uğurludağ’ın yerleşim geçmişinin Hititler öncesi döneme kadar uzandığına işaret etmektedir.
Coğrafi Yapı
İlçenin yüzölçümü 596 km², rakımı 775 metre olup, Çorum’a uzaklığı yaklaşık 66 km’dir. İlçede İç Anadolu Bölgesi iklimi hâkimdir; yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlı geçer. Yıllık ortalama yağış miktarı 450 mm civarındadır. Bu iklim koşulları, ilçe ekonomisinin temelini oluşturan tarım ve hayvancılık faaliyetlerini doğrudan biçimlendirmektedir.
İdari Yapı ve Nüfus
Uğurludağ, Çorum iline bağlı bir ilçedir; il merkezine yaklaşık 66 km uzaklıktadır. Uğurludağ Kaymakamlığı’nın güncel resmî verilerine göre ilçe merkezinde 5 mahalle, ilçeye bağlı 20 köy bulunmaktadır (ugurludag.gov.tr); bu rakam Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün güncel verileriyle de örtüşür. Geçmişte anılan “19 köy” rakamı ise daha eski bir sayıma dayanmaktadır. 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı’na göre ilçe merkezinde 7.648, köylerde 8.617 olmak üzere toplam nüfus 16.265 olarak kaydedilmiştir. Nüfusun merkez ile köyler arasında dengeli dağılımı, ilçenin kırsal yapısını yansıtmaktadır.
Nüfus, izleyen yıllarda büyük kentlere göçle birlikte belirgin biçimde azalmıştır. TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2024 verilerine göre Uğurludağ ilçesinin toplam nüfusu 6.282’dir; bunun 3.011’i ilçe merkezinde, 3.271’i köylerde yaşamaktadır. ADNKS 2025 verilerinde ilçenin toplam nüfusu 5.992 kişi olarak açıklanmıştır. Bu tabloyla Uğurludağ, Çorum’un en az nüfuslu ilçelerinden biridir.
Ekonomik ve Sosyal Durum
İlçe ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. 37.458 hektarlık ilçe alanının 19.163 hektarını tarımsal alan oluşturur. Başlıca tarımsal ürünler buğday, arpa, mercimek, nohut, ayçiçeği, şekerpancarı, soğan ve pirinçtir. Hayvancılık alanında ilçede 8.050 büyükbaş ve 8.970 küçükbaş hayvan bulunmaktadır.
Altyapı bakımından ilçe merkezinde ve bazı köylerde içme suyu yetersizliği yaşanmakta; köyler içme sularını grup suları ve müstakil sondaj kuyularından karşılamaktadır. Toplam yol uzunluğu 154 km olup bunun 33 km’si asfalt, 104 km’si stabilize ve 17 km’si tesviye yoldur.
Eğitim alanında ilçede çok programlı bir lise ile merkez ve köylerde toplam altı bağımsız ilköğretim okulu ve 15 birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulu hizmet vermektedir. Bu okullarda merkezde 924, köylerde 1.237 olmak üzere toplam 2.161 öğrenci öğrenim görmektedir. Sağlık hizmetleri ise ilçe merkezindeki 30 yataklı Devlet Hastanesi ile merkez ve Yeniyapan Köyü’ndeki sağlık ocakları aracılığıyla sürdürülmektedir.
İlgili Yerler
Uğurludağ’ı çevreleyen ilçelerin tarihini ve kültürel mirasını keşfetmek için, ilçenin uzun yıllar bağlı kaldığı İskilip Tarihi ile komşu yörelerin geçmişini anlatan Sungurlu Tarihi ve Bayat Tarihi yazılarına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Uğurludağ nüfusu kaç?
TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Uğurludağ ilçesinin toplam nüfusu 5.992 kişidir.
Uğurludağ nereye bağlı, nerenin ilçesi?
Uğurludağ, Çorum iline bağlı bir ilçedir.
ℹ️ Bu yazı, özgün arşiv içeriğinin üzerine ek tarihsel bağlam ve düzenlemeyle zenginleştirilmiştir.