Alaca Boranisi

Coğrafi İşaret Tescilliana-yemek

Alaca Boranisi (resmî tescil adıyla Alaca Borana Yemeği), Çorum’un Alaca ilçesine özgü, yoğurt temelli geleneksel bir yemektir. Günlük sofralarda hazırlanmasının yanı sıra düğün, bayram ve festival gibi özel günlerde de sunulan yöresel bir lezzettir.

Tarihçe ve coğrafi işaret

Alaca Boranisi, yoğurt, sarımsak, yağ, kırmızıbiber ve maydanoz gibi malzemelerle zenginleştirilen, Alaca’nın yerel mutfak kültürü içinde köklü bir yere sahip geleneksel bir yemektir. 27.02.2023 tarihinde Alaca Belediyesi tarafından yapılan başvuru, Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 01.02.2024 tarihinde 1530 tescil numarasıyla mahreç işareti statüsünde sonuçlanmıştır. Böylece Alaca Boranisi, ilçenin coğrafi işaretle koruma altına alınan ürünlerinden biri olmuştur.

İki hazırlanış biçimi

Yemek geleneksel olarak iki farklı şekilde hazırlanır:

• Yumurtalı Alaca Boranisi: Haşlanmış yumurtalar dövülmüş sarımsak ve yoğurtla karıştırılır, üzerine tereyağında kavrulan kırmızıbiberli sıcak sos dökülür.
• Mantarlı Alaca Boranisi: Doğranmış mantarlar sıvı yağda kavrulup yoğurt ve sarımsakla karıştırılır, aynı tereyağlı-kırmızıbiberli sos üzerine gezdirilir.

Her iki türde de yemek maydanozla süslenip sıcak servis edilir.

Üretim yeri ve denetim

Tescil, ürünün yalnızca Çorum ili Alaca ilçesinde hazırlanmasını ve pişirilmesini koşul koşar. Denetim, Alaca Belediyesi koordinasyonunda, Alaca Belediyesi ile Alaca İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan bir ekip tarafından yılda en az bir kez yapılır.

Kültürel önemi

Alaca Boranisi, hazırlanışı belirli bir ustalık gerektiren, günlük ve özel günlerde bir arada yaşayan bir yöresel yemektir. Coğrafi işaret tescili, hem içeriğiyle hem de üretim yöntemiyle Alaca’ya özgü bu lezzetin kayıt altına alınmasını sağlar.

🍳 Nasıl yapılır?

Kişilik: 6 kişilikSüre: ~30 dakika

Malzemeler

• Yumurtalı versiyon: 4 adet haşlanmış yumurta, 250 g yoğurt, 10 g dövülmüş sarımsak, 10 g tuz, 50 g tereyağı, 5 g toz/pul kırmızıbiber, 20 g maydanoz
• Mantarlı versiyon: 500 g doğranmış mantar, 250 g yoğurt, 10 g dövülmüş sarımsak, 10 g tuz, 50 g tereyağı, 50 ml sıvı yağ, 5 g toz/pul kırmızıbiber, 20 g maydanoz

Yapılışı

1. Yumurtalı versiyon: Haşlanmış yumurtaları dövülmüş sarımsak ve yoğurtla karıştırıp tuzunu ekleyin; homojen bir karışım elde edin.
2. Ayrı bir kapta tereyağını eritip kırmızıbiberi kavurarak sıcak bir sos hazırlayın.
3. Sosu yoğurtlu yumurta karışımının üzerine dökün, maydanozla süsleyin ve sıcak servis edin.
4. Mantarlı versiyon: Doğranmış mantarları sıvı yağda yaklaşık 5 dakika kavurun.
5. Kavrulan mantarların üzerine yoğurt, sarımsak ve tuz ilave edip karıştırın; ayrı hazırlanan tereyağlı-kırmızıbiberli sosu üzerine dökün, maydanozla süsleyip sıcak servis edin.

💡 İpuçları

• İki versiyon da aynı yoğurtlu-sarımsaklı temeli paylaşır; fark yumurta ya da mantar kullanımındadır.
• Sos, tereyağı yanmadan hazırlanmalı; kırmızıbiber acılaşmasın diye kısa süre kavrulur.

Geleneksel bir tariftir; ölçüler ve süreler yaklaşıktır, yöreye ve eve göre değişebilir.

← Tüm Çorum yemekleri