Çorumlu Ünlüler ve Tarihî Şahsiyetler

Bu sayfa, Çorum’da doğan ya da yaşamı ve eserleriyle Çorum’a bağlanan kişilerin sitemizdeki biyografilerini bir araya getirir. Başlangıç noktası Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün “Şehrin Yetiştirdiği Ünlü Şahsiyetler” listesidir; her biyografi ayrıca TDV İslâm Ansiklopedisi, TBMM kayıtları, spor federasyonları ve akademik yayınlar gibi bağımsız kaynaklarla karşılaştırılmış, resmî listedeki eksik ya da hatalı tarihler ilgili sayfada kaynağıyla belirtilmiştir.

Tarihî şahsiyetler

• Akşemseddin ve Koyun Baba: Osmancık’ın İki Ermişi: Fatih’in hocası Akşemseddin’in Osmancık ve İskilip’teki izleri; Horasan’dan gelip Osmancık’a yerleşen Koyun Baba’nın efsanevi ve tarihi kimliği.
• Âşık Paşa: Garibnâme’nin şairi Âşık Paşa (1272-1332) Kırşehir’de yaşayıp öldü; Çorum bağı, Mecitözü’ne yerleşen oğlu Elvan Çelebi üzerinden kurulur.
• Âşıkpaşazade: Osmanlı’nın ilk standart tarihlerinden Tevârîh-i Âl-i Osmân’ın yazarı Âşıkpaşazade, TDV’ye göre 1400 civarında Mecitözü’ndeki Elvançelebi köyünde doğdu.
• Elvan Çelebi: Âşık Paşa’nın oğlu Elvan Çelebi, 1352’de Mecitözü’nde kurduğu zaviyeyle köye adını verdi; Menâkıbü’l-kudsiyye adlı eseriyle aile ve tarikat tarihine ışık tuttu.
• Koca Mehmet Paşa: Osmancıklı Koca Mehmet Paşa, II. Murad döneminde 1429’da veziriazam oldu; memleketinde yaptırdığı imaret camisi ve hamamlar günümüze ulaştı.
• Ebussuud Efendi: Osmanlı’nın en etkili şeyhülislamlarından, İskilip kökenli bir aileden gelen Ebussuud Efendi: Kanuni döneminin hukuk ve tefsir otoritesi, 28 yıl 11 ay süren görev rekoruyla.
• Sun’ullah Efendi: İskilipli bir kazaskerin oğlu, Ebussuud Efendi’nin amcazadesi ve dört kez Osmanlı şeyhülislamı olan Sun’ullah Efendi: siyasi fırtınaların içinde geçen bir kariyer.
• İskilipli Âlimler: Osmanlı ilim ve devlet hayatına damga vurmuş İskilipli isimler: astronomi bilgini Ali Kuşçu’nun ailesi, Şeyh Yavsî, Molla Cafer Çelebi, Şeyh Muslihiddîn Attar ve Hacı Karani.
• Kara Halil Efendi: Mecitözülü Kara Halil Efendi (1804-1880), 1877’de şeyhülislam oldu; Sultan Abdülaziz’in hal fetvasını hazırladı ve Mecelle’nin hazırlanmasında görev aldı.
• Ahmet Feyzi Efendi: Çorum müftüsü Ahmet Feyzi Efendi (1839-1909), 6112 ciltlik kitaplığıyla kentin ilk kütüphanesini kurdu; koleksiyon bugünkü İl Halk Kütüphanesi’nin çekirdeğidir.
• Yusuf Bahri Efendi: Hadis alimi Yusuf Bahri Efendi, Kahire’de Zebîdî’den ders aldıktan sonra Çorum Feyziyye Medresesi’nde 40 yılı aşkın süre müderrislik ve kütüphanecilik yaptı.
• Yedi-Sekiz Hasan Paşa: Çorumlu asker Hasan Paşa, Beşiktaş muhafızlığı ve Çorum Saat Kulesi’yle tanınır; araştırmaya göre ‘Yedi-Sekiz’ lakabı ölümünden onyıllar sonra türemiştir.

Siyaset, yönetim ve iş dünyası

• İsmet Eker: Çorumlu mebus İsmet Eker, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilan edildiği TBMM oturumuna meclis başkanvekili olarak başkanlık etti.
• Turhan Kılıçcıoğlu: Çorum’u iki dönemde toplam 16 yıl yöneten Dr. Turhan Kılıçcıoğlu (1931-1994), Çorumspor’un da kurucu başkanıydı; adı eski şehir stadyumunda yaşatılıyor.
• Salim Uslu: Alacalı sendikacı ve siyasetçi Salim Uslu, Hak-İş Konfederasyonu eski genel başkanı ve 24-25. dönem Çorum milletvekilidir.
• Ahmet Hamoğlu: Çorumlu sanayici ve otelci Ahmet Hamoğlu (1948-2022), Klassis Otel ve Golf Kulübü ile Maxi Shopping City’nin kurucusuydu.

Sanat, edebiyat ve düşünce

• Komet (Gürkan Coşkun): Sanat dünyasında Komet adıyla tanınan ressam Gürkan Coşkun (1941, Çorum – 2022, İstanbul), resim ve gravürlerinde fantastik ile gerçeği bir araya getirdi.
• Sait Maden: Sait Maden (1931, Çorum – 2013, İstanbul), Aragon, Lorca ve Neruda çevirileriyle tanınan şair, çevirmen ve Türk grafik tasarımının öncülerinden biriydi.
• Tuncer Cücenoğlu: Tuncer Cücenoğlu (1944-2019), Çorum doğumlu; oyunları onlarca ülkede sahnelenmiş, çok sayıda ödüllü Türk tiyatro yazarıdır.
• Şahinkaya Dil: Şair Şahinkaya Dil (1931 Çorum - 1993 Ankara), on iki şiir kitabı ve Çağdaş dergisiyle Cumhuriyet dönemi Türk şiirine katkıda bulunmuştur.
• Âşık Hüseyin Çırakman: Sungurlu Körkü köyünden halk ozanı Âşık Hüseyin Çırakman (1930-2013), “Hoş Geldiniz Erenler” deyişiyle tanındı.
• Şekip Şahadoğru: Çorum’un Evci Ortakışla köyünden halk ozanı Şekip Şahadoğru (1932-1995), “Şikayet Olmasın” türküsüyle tanınır.
• İsmail Beşikçi: 1939’da İskilip’te doğan sosyolog ve yazar İsmail Beşikçi, Doğu Anadolu’nun toplumsal ve etnik yapısı üzerine akademik çalışmalarıyla tanınır.

Spor

• Mahmut Atalay: Çorumlu güreşçi Mahmut Atalay (1934-2004), 1968 Mexico City Olimpiyatları’nda serbest stil 78 kiloda altın madalya kazanarak olimpiyat şampiyonu oldu.
• Tevfik Kış: Kargılı güreşçi Tevfik Kış (1934-2019), 1960 Roma Olimpiyatları’nda grekoromen 87 kiloda altın madalya kazanan olimpiyat şampiyonudur.
• Nazmi Avluca: Kargılı grekoromen güreşçi Nazmi Avluca, iki dünya şampiyonluğu ve 2008 Pekin Olimpiyatları bronz madalyasıyla Türk güreşinin en başarılı isimlerinden biridir.
• Celal Ada: Çorumlu tekvandocu Celal Ada, 1982 Avrupa Tekvando Şampiyonası’nda 52 kiloda bronz madalya kazanarak Türkiye adına derece elde eden ilk isimlerden biridir.
• Aycan Önel: Çorumlu atlet Aycan Önel, 1960 Roma Olimpiyatları’nda 100 metrede yarışan ve birçok Türkiye rekoru kıran millî sporcudur.

İlgili sayfalar

• İskilipli Âlimler Müzesi ve Bedri Rahmi Eyüboğlu Müzesi
• Elvan Çelebi Zaviyesi, Koyun Baba Türbesi, Çorum Saat Kulesi
• Tarih ve Şahsiyetler konusundaki tüm içerikler

Kaynaklar

• Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Şehrin Yetiştirdiği Ünlü Şahsiyetler
• Her kişinin ayrıntılı kaynakları kendi sayfasında listelenmiştir.